Mài kẽ răng khi niềng trong suốt: mài bao nhiêu, có hại răng không

Mài kẽ răng (IPR) khi niềng trong suốt: khi nào cần, mài bao nhiêu là trong giới hạn men, có đau, ê không, có làm răng yếu hay dễ sâu, so với nhổ răng.

Mài kẽ là bác sĩ lấy đi một lớp men rất mỏng ở mặt bên, nơi hai răng chạm nhau, để tạo thêm chỗ cho răng xếp thẳng hoặc chỉnh lại hình dạng tiếp xúc. Lượng mài mỗi kẽ thường dưới 0,5 mm, nằm trong phần men cho phép, nên khi làm đúng kỹ thuật răng không yếu đi và không dễ sâu hơn nếu anh/chị vệ sinh tốt. Thủ thuật thường không cần gây tê, có thể ê nhẹ vài ngày.

Mài kẽ là một trong những phần đi kèm khay khi niềng răng Invisalign, cùng với attachment và thun liên hàm. Nhiều người nghe chữ "mài răng" thì lo, nhưng rủi ro thật không nằm ở việc mài, mà ở chỗ mài vượt giới hạn hoặc vệ sinh kém sau đó.

1. Mài kẽ (IPR) là gì

IPR là viết tắt của interproximal reduction, tạm hiểu là giảm bớt mặt tiếp giáp. Mỗi răng có hai mặt bên chạm với răng kế bên. Lớp men ở mặt bên có độ dày nhất định, và mài kẽ chỉ lấy một phần nhỏ của lớp men đó, không chạm tới lớp ngà bên dưới.

Một kẽ chỉ tạo được một khoảng rất nhỏ. Nhưng khi kế hoạch chia lượng mài cho nhiều kẽ trên cùng một hàm, các khoảng nhỏ cộng lại đủ để xếp những răng chen chúc nhẹ mà không phải nhổ răng. Mài kẽ hay đi cùng niềng răng trong suốt vì khay dịch răng từng chút một, và chỗ trống được tạo ra đúng lúc, đúng nơi răng cần.

Mài kẽ khác hẳn mài răng để bọc sứ. Bọc sứ lấy đi men ở cả mặt ngoài, mặt trong và mặt nhai, nhiều hơn mài kẽ rất nhiều lần.

2. Khi nào cần mài kẽ, khi nào không

Các trường hợp bác sĩ thường cân nhắc mài kẽ: - Chen chúc, khấp khểnh nhẹ đến vừa: cần thêm ít chỗ để răng xoay thẳng hoặc lùi vào cung. - Tam giác đen: khoảng tối hình tam giác ở chân kẽ răng cửa, hay gặp khi răng có hình tam giác, to ở rìa cắn và nhỏ dần về cổ răng, hoặc khi lợi đã tụt. Mài kẽ giúp điểm tiếp xúc giữa hai răng dài hơn và dịch về phía lợi, nhờ đó khoảng tối nhỏ lại. - Hình dạng hoặc kích thước răng không cân đối: ví dụ răng cửa hàm trên và hàm dưới không tương xứng về kích thước, khiến khớp cắn khó khít dù răng đã thẳng.

Những tình huống mài kẽ thường không phù hợp hoặc phải hoãn: - Răng thưa, đã dư chỗ. - Răng nhỏ, men mỏng, hoặc mặt bên đã có miếng trám lớn. - Có sâu ở kẽ răng chưa điều trị. - Lợi đang viêm, chảy máu nhiều. - Ca thiếu chỗ quá nhiều, mài kẽ không tạo đủ.

Bác sĩ đánh giá trên phim, mẫu răng và khám trực tiếp, rồi mới đưa mài kẽ vào kế hoạch.

3. Lượng mài, thời điểm và các bước thực hiện

Trong kế hoạch mô phỏng, lượng mài được ghi cho từng kẽ cụ thể, kèm chặng khay mà kẽ đó sẽ được mài.

Thời điểm mài không phải lúc nào cũng ở buổi đầu. Có kẽ mài ngay khi gắn attachment. Có kẽ phải đợi vài khay, khi hai răng chồng lên nhau đã được gỡ ra, dụng cụ mới tiếp cận được đúng mặt bên.

Dụng cụ thường dùng: - Dải mài: một dải kim loại mỏng phủ hạt mài, luồn vào kẽ và kéo qua lại như sợi chỉ nha khoa cứng. - Đĩa mài nhỏ hoặc mũi mài mảnh gắn tay khoan, dùng cho kẽ cần mài nhiều hơn. - Thước đo độ dày: những lá kim loại có độ dày khác nhau, để kiểm tra kẽ đã đủ khoảng theo kế hoạch hay chưa. - Dải đánh bóng mịn để làm nhẵn mặt vừa mài.

Các bước cơ bản: tách nhẹ hai răng hoặc bảo vệ lợi, mài theo lượng đã định, đo lại bằng thước, đánh bóng, rồi bôi fluoride lên vùng mài. Mỗi kẽ chỉ mất vài phút.

4. Mài kẽ có đau, có ê không

Men răng không có dây thần kinh, nên phần lớn người không thấy đau khi mài. Cảm giác hay gặp là rung, tiếng kèn kẹt của dải mài, và cảm giác hai răng bị đẩy nhẹ ra. Thường không cần gây tê. Nếu kẽ sát lợi nhạy cảm, bác sĩ có thể bôi tê bề mặt.

Sau mài, vài ngày đầu răng có thể ê khi uống lạnh hoặc ăn chua. Cách làm dịu: - Dùng kem đánh răng chống ê, có thể bôi một ít lên vùng kẽ và để yên vài phút trước khi súc. - Tránh đồ quá lạnh, quá chua trong mấy ngày này.

Ê buốt dữ dội, đau tự phát về đêm hoặc kéo dài hơn một tuần không phải chuyện thường. Khi đó nên báo bác sĩ.

5. Mài kẽ có làm răng yếu hay dễ sâu không

Câu trả lời phụ thuộc vào hai điều: mài có đúng giới hạn không, và anh/chị vệ sinh kẽ thế nào sau đó.

Về độ chắc, lực nhai dồn chủ yếu lên mặt nhai và theo trục răng. Mặt bên bớt đi một lớp men rất mỏng không làm răng giòn hay dễ gãy.

Về sâu răng, sâu kẽ hình thành do mảng bám và thức ăn đọng lâu ở kẽ, không phải do bản thân việc mài. Mặt mài được đánh bóng nhẵn và bôi fluoride để hạn chế bám. Nguy cơ thật nằm ở thói quen: đeo khay ngay sau khi ăn ngọt mà không đánh răng, bỏ qua chỉ nha khoa. Khay ôm kín sẽ giữ đường và axit sát mặt răng nhiều giờ. Bài sâu răng, viêm lợi khi niềng trong suốt nói kỹ cách phòng.

Ngay sau mài, anh/chị có thể thấy khe nhỏ giữa hai răng và dễ giắt thức ăn. Đây là khoảng trống có chủ đích. Qua các khay tiếp theo, răng dịch vào và khe tự khép lại.

6. Mài kẽ hay nhổ răng: khác nhau ở đâu

Tiêu chí Mài kẽ Nhổ răng
Lượng chỗ tạo được Ít đến vừa, cộng dồn từ nhiều kẽ Nhiều, mỗi răng nhổ cho một khoảng lớn
Ca thường dùng Chen chúc nhẹ đến vừa, tam giác đen, chỉnh hình dạng răng Thiếu chỗ nhiều, hô nhiều cần lùi răng cửa đáng kể
Mức can thiệp Không gây tê hoặc chỉ tê bề mặt, không có vết thương Gây tê, có vết nhổ cần thời gian lành
Ảnh hưởng nét nghiêng Ít thay đổi môi Có thể làm môi lùi rõ hơn, tốt hay không tuỳ khuôn mặt
Độ khó với khay trong suốt Thuận lợi Đóng khoảng lớn đòi hỏi kế hoạch kỹ, đeo đủ giờ nghiêm ngặt, có thể cần vít neo

Mài kẽ không phải cách "tránh nhổ" cho mọi ca. Nếu thiếu chỗ nhiều mà cố mài thay nhổ, lượng mài sẽ vượt giới hạn an toàn, hoặc răng bị đẩy ra trước làm môi dày hơn. Với ca hô nhiều, xem thêm trang niềng răng hô. Bác sĩ sẽ đưa ra phương án trên phim của chính anh/chị, có so sánh nếu có nhiều cách.

7. Chăm sóc răng sau khi mài kẽ

  • Dùng chỉ nha khoa mỗi ngày ở những kẽ vừa mài. Chỉ có sáp trượt qua kẽ dễ hơn khi mặt mài còn hơi nhám.
  • Dùng kem có fluoride, chải nhẹ. Bác sĩ có thể dặn thêm nước súc miệng có fluoride trong thời gian niềng.
  • Đánh răng, dùng chỉ trước khi đeo khay lại sau mỗi bữa.
  • Giai đoạn kẽ còn hở, thức ăn dạng sợi như rau, thịt dễ giắt. Làm sạch ngay sau bữa thay vì để đến tối.
  • Đeo khay đủ 20–22 giờ mỗi ngày để răng dịch vào khoảng đã tạo đúng tiến độ. Đeo thiếu giờ, khe hở tồn tại lâu hơn dự kiến.

Mài kẽ và attachment thường làm cùng buổi. Ở các lần tái khám, bác sĩ kiểm tra cả hai.

8. Khi nào nên gọi bác sĩ và đặt lịch tại S-Dental

Nên gọi phòng khám khi: - Ê buốt mạnh, đau tự phát hoặc ê kéo dài hơn một tuần sau mài. - Lợi ở kẽ vừa mài sưng, chảy máu nhiều, đau khi chạm. - Khe hở sau mài không nhỏ lại sau vài khay, hoặc khay không khít ở vùng đó. - Thấy vệt đen, nâu hoặc lỗ nhỏ ở kẽ răng.

Niềng răng trong suốt tại S-Dental thực hiện ở Cơ sở 1: số 1A đường DX1, khu đô thị Đặng Xá, xã Thuận An, Hà Nội. Bác sĩ phụ trách khay trong suốt là BS. An Văn Sơn, tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội năm 2014, có chứng chỉ chỉnh nha Invisalign. Anh/chị gọi hoặc nhắn Zalo 096 629 03 01, 8:00–21:00, thứ 2 đến Chủ nhật, hoặc gửi thông tin qua trang liên hệ.

9. Hỏi đáp

Mài kẽ có làm răng thưa ra vĩnh viễn không?

Không. Khe hở xuất hiện ngay sau mài là chỗ dành sẵn cho răng dịch vào. Qua các khay sau, răng xoay thẳng hoặc lùi vào và khe khép lại. Nếu cuối điều trị vẫn còn khe, bác sĩ xử lý ở giai đoạn tinh chỉnh.

Đã mài kẽ rồi, sau này men có tự dày lại không?

Men răng không tự tái tạo sau khi mất. Vì vậy lượng mài phải được tính chính xác từ đầu và không vượt giới hạn. Fluoride giúp tái khoáng bề mặt men còn lại, làm men chắc hơn, nhưng không làm men dày lên.

Răng đang có miếng trám ở kẽ thì có mài được không?

Có thể, tuỳ miếng trám. Nhiều khi bác sĩ mài vào phần vật liệu trám thay vì men. Nếu miếng trám cũ đã hở hoặc sâu tái phát, bác sĩ sẽ làm lại miếng trám trước rồi mới mài.

Mài kẽ có làm thay đổi hình dạng răng thấy rõ không?

Lượng mài rất mỏng và nằm ở mặt bên, nhìn chính diện hầu như không thấy khác. Với răng hình tam giác, mài kẽ còn giúp răng trông cân đối hơn và giảm khoảng tối ở chân kẽ.

Niềng mắc cài có phải mài kẽ không?

Mài kẽ không chỉ dùng cho khay trong suốt. Ca niềng răng mắc cài cũng có thể mài kẽ khi cần thêm ít chỗ. Khác biệt là với khay trong suốt, lượng và vị trí mài được tính sẵn trong mô phỏng ngay từ đầu.



Gọi lại