Trước khi có khay niềng trong suốt: khám, chụp phim, lấy dấu bằng scan hoặc silicone, đọc mô phỏng ClinCheck, câu nên hỏi bác sĩ và vì sao có tinh chỉnh.
Trước khi nhận khay đầu tiên, anh/chị trải qua ba việc: khám và chụp phim, lấy dấu răng bằng scan hoặc silicone, rồi xem bản mô phỏng kế hoạch trên phần mềm. Bản mô phỏng cho biết răng nào đi đâu, attachment gắn ở răng nào, mài kẽ ở kẽ nào và cần khoảng bao nhiêu khay. Đó là kế hoạch dự kiến để hai bên cùng hiểu và thống nhất, không phải bản cam kết kết quả.
Toàn bộ quy trình từ khám đến tháo attachment đã được tóm ở trang niềng răng Invisalign. Bài này đi sâu vào giai đoạn trước khi đặt khay, nơi phần lớn quyết định quan trọng được đưa ra.
1. Buổi khám đầu: bác sĩ cần biết những gì
Buổi khám đầu thường mất khoảng 30–60 phút. Bác sĩ hỏi anh/chị muốn thay đổi điều gì: răng chen chúc, thưa, hô, hay chỉ muốn đều lại sau lần niềng cũ. Sau đó là khám răng, lợi, khớp cắn và khớp thái dương hàm.
Trước khi bàn đến khay, bác sĩ cần trả lời vài câu hỏi: - Răng và lợi đã đủ khoẻ để bắt đầu chưa. Sâu răng, viêm lợi, viêm nha chu phải xử lý trước. - Tình trạng lệch là do răng hay do xương hàm. - Ca này hợp với khay trong suốt, hay mắc cài sẽ kiểm soát tốt hơn. - Với lịch sinh hoạt hiện tại, anh/chị có giữ được 20–22 giờ đeo khay mỗi ngày không.
Anh/chị nên kể thật về thói quen của mình: nghiến răng, hay ăn vặt, làm ca đêm, thường xuyên đi công tác. Những điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc chọn phương pháp.
2. Phim và ảnh: mỗi loại để làm gì
Hồ sơ thường được làm ngay trong buổi khám đầu.
| Loại hồ sơ | Cho bác sĩ thấy gì |
|---|---|
| Phim toàn cảnh | Toàn bộ răng và chân răng trên một phim: răng mọc ngầm, răng khôn, sâu răng, xương quanh chân răng, chân răng dài hay ngắn |
| Phim sọ nghiêng | Tương quan xương hàm trên và dưới, độ nghiêng răng cửa; giúp phân biệt hô, móm do răng hay do xương |
| Ảnh ngoài miệng | Khuôn mặt nhìn thẳng, nhìn nghiêng, khi cười; để đánh giá nụ cười và môi, không chỉ riêng răng |
| Ảnh trong miệng | Khớp cắn phía trước, hai bên, mặt nhai hai hàm; dùng để so sánh trước và sau điều trị |
Phim sọ nghiêng đặc biệt quan trọng với người lo mình bị hô hoặc móm. Nếu nguyên nhân chủ yếu nằm ở xương, khay chỉ cải thiện được phần răng, và bác sĩ sẽ nói rõ điều này trước khi lập kế hoạch.
3. Lấy dấu răng: scan hay silicone
Khi hồ sơ đã đủ, bác sĩ lấy dấu hai hàm để dựng mô hình 3D. Tại S-Dental, bước này làm bằng scan hoặc lấy dấu silicone theo yêu cầu của hệ khay anh/chị chọn; bác sĩ sẽ báo cách làm khi tư vấn. Thời gian thường khoảng 20–40 phút.
| Scan trong miệng | Lấy dấu silicone | |
|---|---|---|
| Cách làm | Đầu quét nhỏ đi dọc các mặt răng, hình răng hiện dần trên màn hình | Khay chứa vật liệu dấu đặt vào miệng, giữ yên đến khi vật liệu đông rồi lấy ra |
| Cảm giác | Không phải ngậm vật liệu, chỉ cần há miệng trong lúc quét | Có cảm giác đầy miệng trong lúc chờ đông; người dễ buồn nôn nên báo trước |
Dấu răng phải phản ánh đúng răng tại thời điểm làm khay. Vì vậy, nếu cần trám răng, cạo vôi hay nhổ răng, bác sĩ thường cho làm xong trước khi lấy dấu. Sau khi đã lấy dấu mà anh/chị phải làm răng sứ, trám lớn hay nhổ răng ở nơi khác, hãy báo bác sĩ chỉnh nha, vì hình dạng răng thay đổi thì khay làm theo dấu cũ có thể không còn khít.
4. Bản mô phỏng kế hoạch gồm những gì
Từ mô hình 3D, bác sĩ dựng kế hoạch trên phần mềm của hệ khay. Với Invisalign, phần mềm này gọi là ClinCheck. Bước này thường mất vài ngày đến vài tuần tuỳ hệ khay, vì bác sĩ chỉnh lại từng răng.
Một bản mô phỏng thường có: - Hai hàm răng ở vị trí hiện tại và vị trí dự kiến khi kết thúc. - Các chặng di chuyển, xem lần lượt theo từng khay. - Vị trí và hình dạng attachment trên từng răng. - Lịch mài kẽ: kẽ nào, lượng bao nhiêu, làm ở khay số mấy. - Số khay dự kiến cho mỗi hàm. - Vị trí nút hoặc rãnh móc thun liên hàm, nếu ca cần chỉnh tương quan hai hàm. - Ghi chú khí cụ phụ như vít neo, nếu có.
5. Cách đọc bản mô phỏng cho người không chuyên
Lần đầu xem mô phỏng, nhiều người chỉ để ý hình trước và sau. Những chi tiết ở giữa mới cho biết kế hoạch có hợp với mình hay không.
Đường đi của răng. Xem lần lượt từng chặng, để ý răng nào di chuyển nhiều nhất. Răng cần xoay nhiều, nhất là răng nanh và răng cối nhỏ thân tròn, hoặc răng cần kéo trồi nhiều là những chuyển động khay khó kiểm soát hơn và dễ phải tinh chỉnh.
Attachment. Những khối nhỏ hiện trên mặt răng là chỗ sẽ dán nút bám. Răng nào nhiều attachment thường là răng cần điều khiển kỹ. Attachment có màu gần màu răng, nhưng nếu nằm ở răng cửa thì anh/chị nên hỏi trước để hình dung lúc cười. Chi tiết có ở bài attachment khi niềng răng trong suốt.
Mài kẽ. Mô phỏng ghi lượng mài từng kẽ, thường dưới 0,5 mm, và thời điểm mài. Ở nhiều ca chen chúc nhẹ đến vừa, mài kẽ là cách tạo chỗ thay cho nhổ răng. Bài mài kẽ răng khi niềng trong suốt giải thích kỹ hơn.
Số khay. Mỗi khay dịch răng khoảng 0,25 mm hoặc xoay vài độ, đeo 1–2 tuần theo chỉ định. Nhân số khay với lịch thay khay sẽ ra thời gian dự kiến của bộ khay đầu, chưa tính tinh chỉnh.
6. Những câu nên hỏi bác sĩ khi xem mô phỏng
- Ca của tôi thuộc mức nhẹ, vừa hay phức tạp? Răng nào khó nhất?
- Có mài kẽ không, bao nhiêu kẽ, vào giai đoạn nào?
- Có phải nhổ răng không? Nếu không nhổ thì chỗ lấy từ đâu?
- Có cần thun liên hàm hay vít neo không?
- Bộ khay đầu có bao nhiêu khay, kéo dài khoảng bao lâu?
- Nếu răng đi chậm hơn mô phỏng thì xử lý thế nào? Tinh chỉnh đã tính trong gói hay tính thêm?
- Với ca này, mắc cài có lợi thế gì so với khay?
- Kết thúc xong duy trì bằng khay hay dây dán, đeo trong bao lâu?
Anh/chị cũng có thể nêu mong muốn riêng, ví dụ không muốn răng cửa lùi vào nhiều vì sợ hóp môi. Bác sĩ sẽ chỉnh kế hoạch trong giới hạn xương và chân răng cho phép, và giải thích nếu điều đó không làm được. Trước khi đặt khay, S-Dental sẽ báo rõ các khoản chi phí liên quan đến mô phỏng và sản xuất khay.
7. Mô phỏng không phải cam kết, và vì sao có tinh chỉnh
Trên màn hình, răng di chuyển rất dễ. Răng thật thì nằm trong xương, có dây chằng quanh chân răng và tốc độ sinh học riêng ở mỗi người, chưa kể số giờ đeo khay thực tế. Vì vậy răng có thể đi chậm hơn hoặc hơi lệch so với mô phỏng.
Khi đó bác sĩ làm tinh chỉnh: lấy dấu lại, dựng kế hoạch bổ sung từ vị trí răng hiện tại và làm thêm một bộ khay. Việc này hay gặp ở giai đoạn cuối và không có nghĩa là điều trị thất bại. Phần anh/chị kiểm soát được là đeo đủ giờ và tái khám đúng hẹn, để bác sĩ sớm nhận ra răng nào đang chậm.
Sau khi kế hoạch được duyệt, khay thường mất vài tuần để sản xuất. Buổi nhận khay đầu kéo dài khoảng 45–90 phút: bác sĩ dán attachment, mài kẽ nếu kế hoạch có ở chặng đầu, hướng dẫn tháo lắp và vệ sinh.
8. Đặt lịch khám và xem mô phỏng tại S-Dental
Đến buổi khám đầu, anh/chị nên mang theo phim cũ nếu có, thông tin về lần niềng trước nếu đã từng niềng, và ghi sẵn những điều mình muốn thay đổi ở nụ cười.
Niềng răng trong suốt tại S-Dental thực hiện ở Cơ sở 1: số 1A đường DX1, khu đô thị Đặng Xá, xã Thuận An, Hà Nội. Ca khay trong suốt do BS. An Văn Sơn phụ trách; bác sĩ tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội năm 2014 và có chứng chỉ chỉnh nha Invisalign. Gọi hoặc nhắn Zalo 096 629 03 01, từ 8:00 đến 21:00, thứ 2 đến Chủ nhật, hoặc để lại thông tin ở trang liên hệ.
9. Hỏi đáp
Scan răng có đau, có phải chụp tia X không?
Scan trong miệng chỉ ghi lại hình bề mặt răng bằng đầu quét, không gây đau và không phải chụp X-quang. Tia X chỉ có ở bước chụp phim toàn cảnh và phim sọ nghiêng.
Đã có phim chụp ở nơi khác thì có phải chụp lại không?
Anh/chị cứ mang phim cũ theo. Bác sĩ sẽ xem phim còn đủ rõ và còn đúng với tình trạng hiện tại không. Nếu phim đã lâu hoặc thiếu loại cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định chụp lại.
Xem mô phỏng xong có bắt buộc phải làm không?
Không. Mô phỏng giúp anh/chị hiểu kế hoạch để quyết định. Các khoản chi phí liên quan đến bước mô phỏng sẽ được báo trước khi làm.
Có thể yêu cầu răng giống hệt ảnh mẫu không?
Bác sĩ lấy mong muốn của anh/chị làm định hướng, nhưng vị trí cuối cùng của răng phụ thuộc xương hàm, chân răng và khớp cắn của chính mình. Ảnh của người khác chỉ dùng để tham khảo.
Mô phỏng có cho biết chính xác ngày tháo niềng không?
Không. Số khay chỉ cho ra thời gian dự kiến. Thời gian thật còn phụ thuộc số giờ đeo mỗi ngày, tốc độ răng di chuyển và số lần tinh chỉnh.
Xem mô phỏng rồi muốn đổi sang mắc cài có được không?
Được. Bác sĩ sẽ xem phần hồ sơ nào dùng lại được để lập kế hoạch niềng răng mắc cài, và so sánh hai phương án trên chính phim của anh/chị.
