Cách vệ sinh khay niềng trong suốt: rửa, chải, ngâm đúng cách, những thứ không nên dùng, xử lý khay đục, hôi, vết trắng và đồ cần mang khi đi làm.
Khay niềng trong suốt cần được tráng nước mỗi lần tháo ra, chải kỹ ít nhất sáng và tối bằng bàn chải mềm, và chỉ ngâm bằng dung dịch bác sĩ cho phép. Nước nóng, kem đánh răng có hạt mài, nước súc miệng nhiều cồn và thuốc tẩy là những thứ làm hỏng khay nhanh nhất. Răng cũng phải sạch trước khi đeo khay lại, nếu không khay sạch đến mấy vẫn giữ mảng bám sát men.
Phần chăm sóc khay ở trang niềng răng Invisalign mới liệt kê các nguyên tắc chính. Trên thực tế, việc làm sạch khay gắn với từng thời điểm trong ngày, và cũng có cách riêng khi khay đục hay có mùi.
1. Vì sao khay bẩn nhanh hơn anh/chị nghĩ
Khay nằm trong miệng gần như cả ngày, ôm sát răng và một phần viền lợi. Nước bọt, mảng bám và vi khuẩn bám dần lên mặt trong khay. Ban đêm tiết ít nước bọt, mảng bám càng dễ đọng lại. Sau vài ngày không chải, mặt khay bắt đầu mờ, có mùi và lớp màng nhớt sờ thấy được.
Khay bẩn gây ba vấn đề. Một là hôi miệng. Hai là mảng bám trên khay áp sát vào răng, góp phần gây sâu răng và viêm lợi. Ba là khay mất độ trong, nhìn thấy rõ khi nói chuyện, mất đi lợi thế lớn nhất của niềng trong suốt.
2. Lịch vệ sinh khay trong một ngày
| Thời điểm | Việc làm với khay | Việc làm với răng |
|---|---|---|
| Buổi sáng, khi tháo khay ra ăn | Tráng nước mát, chải kỹ mặt trong và mặt ngoài | Đánh răng sau bữa sáng |
| Mỗi lần tháo khay trong ngày | Tráng nước mát, cất ngay vào hộp | Súc miệng hoặc đánh răng sau khi ăn |
| Buổi tối trước khi ngủ | Chải kỹ, ngâm nếu bác sĩ hướng dẫn, tráng lại | Đánh răng, dùng chỉ nha khoa |
| Khi chuyển sang khay mới | Rửa khay mới trước khi đeo; làm sạch khay vừa dùng xong rồi cất giữ | Như thường lệ |
Không cần làm phức tạp. Điều quan trọng là đều đặn: tráng mỗi lần tháo, chải kỹ hai lần mỗi ngày.
3. Rửa và chải khay đúng cách
Các bước khi chải khay:
- Tháo khay bằng đầu ngón tay, bắt đầu từ răng hàm phía sau, không cạy bằng móng tay.
- Tráng ngay dưới vòi nước mát để trôi nước bọt trước khi nó khô lại thành màng.
- Dùng bàn chải lông mềm riêng cho khay, không dùng chung bàn chải đánh răng. Có thể dùng một chút xà phòng dịu, trong, không màu, không mùi.
- Chải nhẹ cả mặt trong lẫn mặt ngoài. Chú ý các hõm nhỏ nơi khay ôm attachment và mép khay sát lợi, vì đây là chỗ mảng bám đọng nhiều nhất.
- Tráng sạch lại bằng nước mát, vẩy khô hoặc để ráo rồi đeo hoặc cất vào hộp.
Chải nhẹ tay là đủ. Chà mạnh làm xước mặt nhựa, mà vết xước là nơi mảng bám và màu bám vào dễ hơn.
4. Ngâm khay: khi nào cần và ngâm bằng gì
Ngâm giúp làm sạch những chỗ bàn chải khó tới, nhưng không thay được việc chải. Nên dùng dung dịch hoặc viên ngâm dành riêng cho khay chỉnh nha theo hướng dẫn của bác sĩ, và làm đúng thời gian ghi trên sản phẩm. Ngâm quá lâu không làm khay sạch hơn mà có thể làm nhựa mờ đi.
Một số người tự pha giấm, baking soda hoặc dùng viên sủi vệ sinh hàm giả. Các cách này không phải lúc nào cũng hợp với chất liệu khay. Trước khi dùng, anh/chị nên hỏi bác sĩ xem sản phẩm có phù hợp với hệ khay mình đang đeo không.
Sau khi ngâm, luôn chải nhẹ và tráng lại bằng nước sạch trước khi đeo, để không còn dung dịch đọng trên khay.
5. Những thứ không nên dùng cho khay
| Không nên dùng | Vì sao |
|---|---|
| Nước nóng, nước sôi, tráng bằng nước vừa đun | Nhựa có thể cong, biến dạng, khay không còn ôm đúng răng |
| Kem đánh răng có hạt mài, kem làm trắng dạng hạt | Làm xước, khay mờ đục nhanh |
| Nước súc miệng có cồn mạnh, cồn sát khuẩn | Có thể làm nhựa khô, mờ, nứt chân chim |
| Thuốc tẩy, nước javel, chất tẩy rửa gia dụng | Làm hỏng nhựa, để lại hoá chất trên khay đeo sát răng |
| Bàn chải lông cứng, miếng cọ rửa bát | Làm xước mặt khay |
| Máy rửa bát, lò vi sóng, phơi nắng | Nhiệt cao làm khay biến dạng |
| Ngâm trong nước có màu (nước súc miệng màu, trà) | Khay bị nhuộm màu |
Nếu khay lỡ tiếp xúc nước nóng và đeo vào thấy không khít như trước, đừng cố đeo. Đeo lại khay vừa dùng xong và gọi phòng khám.
6. Khay bị đục, có mùi hoặc có vết trắng
Ba tình trạng này khá hay gặp, nhất là vào cuối mỗi chặng khay.
- Khay đục, mờ: thường do mảng bám tích tụ hoặc mặt nhựa bị xước. Chải kỹ hơn và bỏ kem có hạt mài. Nếu khay vẫn mờ dù đã sạch, nhiều khả năng là do xước, không ảnh hưởng tác dụng của khay.
- Khay có mùi: dấu hiệu khay chưa được chải đủ, hoặc răng chưa sạch trước khi đeo. Tăng số lần chải, ngâm theo hướng dẫn, và đánh răng kỹ trước khi đeo, đặc biệt trước khi ngủ.
- Vết trắng cứng bám trên khay: thường là cặn khoáng từ nước bọt bám lâu ngày, giống cách cao răng hình thành. Ngâm bằng dung dịch chuyên dụng rồi chải nhẹ. Không dùng vật nhọn hay dao cạo, vì dễ làm thủng hoặc xước khay.
Khay chỉ dùng trong 1–2 tuần theo chỉ định, nên nếu vệ sinh đều thì khay thường vẫn trong đến lúc chuyển. Khay đục quá nhanh là tín hiệu cần xem lại thói quen ăn uống và vệ sinh, cách sắp xếp bữa có ở bài ăn uống khi niềng răng trong suốt.
7. Vệ sinh răng trước khi đeo khay lại
Khay sạch mà răng bẩn thì vẫn như không. Trước mỗi lần đeo khay sau khi ăn:
- Đánh răng bằng kem có fluoride, chải kỹ viền lợi và quanh từng attachment, vì mảng bám hay tụ ở rìa các nút này.
- Dùng chỉ nha khoa hoặc tăm nước ở những kẽ hay giắt thức ăn.
- Súc lại bằng nước lọc.
Ăn ở ngoài không đánh răng được thì súc miệng thật kỹ, lấy thức ăn ở kẽ rồi mới đeo, về nhà đánh lại. Nếu lợi chảy máu khi chải hoặc có chỗ răng ê lạ, đọc thêm bài sâu răng, viêm lợi khi niềng trong suốt và báo bác sĩ ở lần tái khám gần nhất.
8. Bộ đồ nên mang theo khi đi làm, đi học
Một túi nhỏ trong ba lô hoặc túi xách là đủ:
- Hộp đựng khay. Tháo khay ra là cho vào hộp ngay, không gói giấy ăn.
- Bàn chải gấp hoặc bàn chải du lịch, tuýp kem nhỏ có fluoride.
- Chỉ nha khoa dạng que hoặc cuộn.
- Một chai nước lọc để súc miệng và uống trong lúc đeo khay.
- Que nhai khay nếu bác sĩ có giao.
Nếu đi xa vài ngày, mang thêm khay vừa dùng xong để phòng khi khay đang đeo bị rơi, vỡ.
9. Khi nào nên gọi bác sĩ / Đặt lịch tại S-Dental
Liên hệ phòng khám khi:
- Khay nứt, thủng, cong mép hoặc đeo vào không còn khít sau khi vệ sinh.
- Khay có mùi dù đã chải và ngâm đều, kèm lợi sưng, chảy máu.
- Có đốm trắng đục trên mặt răng khi tháo khay ra, vì có thể là dấu hiệu mất khoáng men.
- Bung attachment trong lúc tháo lắp hoặc chải răng.
Niềng răng trong suốt tại S-Dental thực hiện ở Cơ sở 1: số 1A đường DX1, khu đô thị Đặng Xá, xã Thuận An, Hà Nội. Ca khay trong suốt do BS. An Văn Sơn phụ trách, bác sĩ tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội năm 2014 và có chứng chỉ chỉnh nha Invisalign.
Gọi hoặc nhắn Zalo 096 629 03 01, từ 8:00 đến 21:00, thứ 2 đến Chủ nhật, hoặc gửi thông tin qua trang liên hệ.
10. Hỏi đáp
Có dùng kem đánh răng thường để chải khay được không?
Kem đánh răng dạng gel không hạt mài thì có thể dùng với lượng rất ít, nhưng nhiều loại kem có chất mài nhẹ vẫn làm khay mờ theo thời gian. Xà phòng dịu không màu hoặc dung dịch chuyên dụng an toàn hơn cho mặt nhựa.
Ngâm khay qua đêm có được không?
Không nên. Ban đêm là lúc khay cần nằm trên răng để đủ giờ đeo. Hãy ngâm trong lúc ăn hoặc trong thời gian ngắn theo hướng dẫn của sản phẩm, rồi tráng sạch và đeo lại.
Hộp đựng khay có cần rửa không?
Có. Hộp đựng khay ẩm và kín nên dễ có mùi. Rửa hộp bằng nước và xà phòng dịu vài lần mỗi tuần, để khô thoáng rồi mới đóng nắp, tránh làm bẩn lại khay vừa chải sạch.
Khay mới nhận về có cần rửa trước khi đeo không?
Nên tráng khay mới bằng nước mát và chải nhẹ trước lần đeo đầu tiên. Rửa tay sạch trước khi lấy khay khỏi túi, cầm vào mép khay, tránh chạm nhiều vào mặt trong.
Đeo khay có cần dùng nước súc miệng không?
Không bắt buộc. Nếu muốn dùng, chọn loại không cồn hoặc có fluoride, súc khi đã tháo khay, sau đó tráng miệng bằng nước lọc rồi mới đeo. Không ngâm khay trong nước súc miệng có màu.
Vệ sinh khay mất nhiều thời gian không?
Mỗi lần tráng chỉ mất chưa tới một phút, lần chải kỹ buổi tối thêm vài phút. Có thể chải khay trong lúc chờ súc miệng sau khi đánh răng để không tốn thêm thời gian không đeo.
